Ten artykuł, tak jak wszystkie teksty na christianitas.org publikowany jest w wolnym dostępie. Aby pismo i portal mogły trwać i się rozwijać potrzebne jest Państwa wsparcie, także finansowe. Można je przekazywać poprzez serwis Patronite.pl. Z góry dziękujemy.

 

W XVI Niedzielę w ciągu roku w nowszej formie rytu rzymskiego, a w starszej w VII po Zesłaniu Ducha Świętego, modlimy się następującą modlitwą nad darami ofiarnymi, nazywaną też niekiedy sekretą:

Deus, qui legálium differéntiam hostiárum uníus sacrifícii perfectióne sanxísti, áccipe sacrifícium a devótis tibi fámulis, et pari benedictióne, sicut múnera Abel, sanctífica, ut, quod sínguli obtulérunt ad maiestátis tuae honórem, cunctis profíciat ad salútem. 

W Mszale Rzymskim dla diecezji polskich z 1986 roku odpowiada jej poniższy tekst, który jedynie w najdrobniejszych detalach różni się do tłumaczenia z mszalika tynieckiego z 1963 roku:

Boże, Ty jedyną, doskonałą Ofiarą zastąpiłeś rozmaite ofiary Starego Prawa, przyjmij Ofiarę oddanych Ci sług i uświęć ją tak, jak pobłogosławiłeś dary Abla; niech to, co każdy złożył na chwałę Twojego majestatu, posłuży wszystkim do zbawienia.  

Pozwalam sobie zaproponować nieco wierniejsze tłumaczenie:

Boże, który rozmaitość ofiar według Prawa zatwierdziłeś przez doskonałość jedynej Ofiary, przyjmij od oddanych Ci sług tę Ofiarę i uświęć ją tym samym błogosławieństwem, którego udzieliłeś darom Abla, aby to co każdy złożył ku czci Twojego majestatu, posłużyło wszystkim do zbawienia.

Zwróćmy uwagę, że modlitwa ta rzuca niemało światła na to jak my jako chrześcijanie i katolicy rozumiemy judaizm, zgodnie z zasadą lex orandi lex credendi. Przyznajmy od razu, że oficjalna wersja polska dopowiada pewne rzeczy, które w tekście łacińskim zawarte są implicite. 

I tak legales hostiæ, ofiary wg Prawa, odnoszą się do ofiar wg Prawa mojżeszowego, a zatem do ofiar składanych wg zasad zawartych w Starym Testamencie. Pamiętajmy jednak, że ta pochodząca z Sakramentarza gelazjańskiego (rękopis z VIII w.) modlitwa idzie tu za św. Pawłem, który przeciwstawiając łaskę Prawu, w zasadzie nie używa pojęcia Starego Prawa. “Kresem Prawa jest Chrystus, dla usprawiedliwienia każdego, kto wierzy”  (Rz 10,4).

Zauważmy również, że łaciński czasownik sancio nie oznacza czynności zastąpienia. Chodzi tu raczej o zatwierdzenie, usankcjonowanie, a nawet ustanowienie w sposób niepodlegający zmianie. 

Rozmaitość ofiar wg Prawa była niezbędnym etapem w historii Zbawienia. Ich zwieńczeniem stała się doskonałość (pełnia) jedynej Ofiary  - perfectio unius sacrficii. Bóg tę Ofiarę zatwierdził i jako złożoną kiedy nadeszła pełnia czasu uczynił niezmienną. I znowu św. Paweł: “Miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa” (Rz 13,10).

Skoro zatem złożona została wieńcząca wszystkie wcześniejsze ofiary jedyna Ofiara, te pierwsze musiały ustać. Nie w tym sensie, że odrzucamy ich historiozbawczy sens. To byłoby niemożliwe. Świadczy o tym przywołanie w omawianej modlitwie ofiary Abla i prośba, taka sama jak w Kanonie Rzymskim.  Jedyna Ofiara aktualizowana w darach konsekrowanych na ołtarzu zostaje analogicznie zestawiona z ofiarą złożoną przez syna pierwszych rodziców. 

Skoro musiały ustać, to zostały zastąpione. Składanie wielu ofiar nakazywało Prawo, które nazywamy Starym. 

Widzimy, że same prawo modlitwy, teologia zakorzeniona w liturgii, jasno wskazują, że wszelkie dywagacje o jakiejkolwiek bądź autonomii zbawczej współczesnego judaizmu są odrzuceniem “doskonałości jedynej Ofiary”. 

Współczesny judaizm jest w prostej linii dziedzicem tej Jerozolimy, która “nie poznała czasu nawiedzenia swego”( Łk 19, 44; cyt. w Nostra aetate 4). Tak jak my, żydzi współcześni odwołują się do dziedzictwa Izraela biblijnego, ale odrzucają sposób w jaki Bóg je zatwierdził i wypełnił. 

Piotr Chrzanowski

 

Drogi Czytelniku, prenumerata to potrzebna forma wsparcia pracy redakcji "Christianitas", w sytuacji gdy wszystkie nasze teksty udostępniamy online. Cała wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój naszego medium, nic nie zostaje u pośredników, a pismo jest dostarczane do skrzynki pocztowej na koszt redakcji. Co więcej, do każdej prenumeraty dołączamy numer archiwalny oraz książkę z Biblioteki Christianitas. Zachęcamy do zamawiania prenumeraty już teraz. Wszystkie informacje wszystkie informacje znajdują się TUTAJ.